De herbestemming en restauratie van Groenmarkt 28 Wonen boven winkels gaat niet vanzelf Een verslag van monumentenadviseur Hendrik Haafkens Alweer twee jaar geleden ontving de Gemeente Zutphen een dubbele aanvraag voor een wonen boven winkels complex in de Zutphense binnenstad. Met de ervaringen van de (voor Zutphen buitengewoon) complexe projecten bij Zaadmarkt 91 en Spiegelstraat nog vers in het geheugen waren we gebrand op een goed resultaat voor monumentenzorg. Veruit het belangrijkste bleek de aanvraag voor Groenmarkt 28 Kolenstraat 10 een rijksmonumentaal dubbelpand met een buitengewoon monumentaal herenhuis aan de marktzijde en het huis aan de Kolenstraat met representatieve ruimtes op de begane grond met daarboven een pakhuis. De binnenzijde van de panden was ten tijde van de aanvraag volledig afgetimmerd en volgebouwd met tussenwanden en verlaagde plafonds. De druk was al bij binnenkomst van de aanvraag hoog omdat het Zutphense wonen-boven-winkels programma min of meer op buigen of barsten stond. Tijdens de behandelingen van het vooradvies bleek het geheel onmogelijk in het normale beleid voor de binnenstad te passen. Zoals ook de ervaring is in andere steden kon er vanuit het bestaande beleid niet mee worden gewerkt door bijvoorbeeld welstand en monumentenzorg. Het plan paste niet in het bestaande parkeerbeleid, niet in het bestemmingsplan, etc. etc. De besprekingen stagneerden in een vroeg stadium en de projectregisseur heeft het plan pas na intensieve gesprekken en aanpassingen in beleid met een beleidsnota wonen-boven-winkels en diverse ontwerpaanpassingen vergund gekregen. Het is evident dat bij er bij een project waarbij 5 appartementen met een eigen buitenruimte in één monument worden geplaatst er ook consequenties zijn voor de monumentale waarden. Het gaat immers om een vervijfvoudiging van het oorspronkelijke woonprogramma voor het pand. De bouwhistorische verkenning met plananalyse van de gemeentelijke bouwhistoricus gaf al duidelijk aan dat het een belangrijk pand betrof. Tijdens het vooronderzoek waarbij ook de RCE betrokken was is veel aandacht uitgegaan naar de realisatievorm van de buitenruimten in het dak van het tussenlid tussen beide panden en de balkons. Ook het behoud van trappen, kozijnen en deuren door hergebruik en het behoud van oorspronkelijke structuren is in het vooroverleg goed vastgelegd. Verhoging pakhuisvloer Om het gebruik van een van de pakhuisverdiepingen in Kolenstraat 10 mogelijk te maken was het noodzakelijk om de vloer te verhogen. Door schade en schande is geleerd dat dit niet gaat met het goed nummeren en loshalen van de oorspronkelijke monumentale vloerdelen en het verhogen van de balklaag. De enorme duims dikke eiken vloerdelen van een maat van 30 cm breed laten zich niet bevestigen aan een netjes verhoogde en mooi uitgevlakte balklaag. Dan gaan veelal het merendeel van de schitterend golvende vloerdelen de container in. Dus werd in de vergunning gesteld dat de complete vloer met vloerdelen in een actie verhoogd moest worden. De aannemer leverde met de praktische en planmatige aanpak al in de eerste week een bewijs van kunnen. De aannemer heeft voor het project een uitvoerder aangesteld die het werk overziet. Een uitvoerder moet bepalen welke methoden, materialen en bouwvakkers hij in gaat zetten om het werk uit te voeren. Het is goed samenwerken met een uitvoerder die ervaring heeft met werk in monumenten en om kan gaan met de vergunning en de voorschriften. Gedecoreerde stucwerkplafonds Wat tijdens het strippen van de inbouwen al snel duidelijk werd was dat het interieur van de begane grond veel minder beschadigd was dan verwacht, Voor het algemeen treffen wij langs de markten alleen sterk gemutileerde interieurresten en stucplafonds aan. In dit pand waren alle stucwerkplafonds uit de negentiende eeuw slechts lichtbeschadigd. De vergunning ging echter uit van het herplaatsen van verlaagde plafonds in het kader van brandveiligheid, akoestiek en het praktisch kunnen leggen van leidingwerk. Vanuit het oogpunt van monumentenzorg is veel inzet gepleegd om in de hoofdruimte het plafond in zicht te houden. Wij 34

Periodiekenviewer van Erfgoedcentrum Zutphen

Zutphense Pracht | 2012 | | pagina 34